ปราสาทพนมรุ้งสร้างขึ้นระหว่างพุทธศตวรรษที่ 15-18 ในสมัยของอาณาจักรขอมโบราณ โดยมีจุดประสงค์เพื่อบูชาพระศิวะ เทพเจ้าสูงสุดของศาสนาฮินดู นอกจากจะเป็นศาสนสถานที่สำคัญแล้ว ยังสะท้อนให้เห็นถึงความเชี่ยวชาญด้านสถาปัตยกรรมของช่างฝีมือในยุคนั้นอย่างชัดเจน

เขาพนมรุ้ง หรือที่รู้จักในชื่อ ปราสาทหินพนมรุ้ง เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญของจังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งอยู่บนยอดภูเขาไฟที่ดับแล้ว ความงดงามของปราสาทหินแห่งนี้สะท้อนถึงอารยธรรมขอมโบราณและเป็นศูนย์กลางทางศาสนาในอดีตที่ยิ่งใหญ่ ปราสาทพนมรุ้งยังได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมจากองค์การยูเนสโก (UNESCO) อีกด้วย

หนึ่งในปรากฏการณ์ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวคือ ปรากฏการณ์พระอาทิตย์ส่องลอดช่องประตู ซึ่งเกิดขึ้นปีละ 4 ครั้ง คือในช่วงพระอาทิตย์ขึ้นและตก โดยแสงอาทิตย์จะส่องผ่านช่องประตูทั้ง 15 บานได้อย่างสมบูรณ์แบบ เป็นภาพที่สร้างความประทับใจแก่ผู้มาเยือน พระอาทิตย์ขึ้น: ประมาณวันที่ 3-5 เมษายน และ 8-10 กันยายน พระอาทิตย์ตก: ประมาณวันที่ 5-7 มีนาคม และ 5-7 ตุลาคม

ปราสาทประธาน: ตั้งอยู่ใจกลางของปราสาท เป็นศูนย์รวมแห่งพลังศักดิ์สิทธิ์ มีลวดลายแกะสลักที่สวยงามเกี่ยวกับตำนานในศาสนาฮินดู เช่น เรื่องรามเกียรติ์ บันไดนาคราช: บันไดหินขนาดใหญ่ที่ทอดยาวไปสู่ปราสาทประธาน มีรูปสลักนาค 5 เศียรที่เชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งสะพานเชื่อมระหว่างโลกมนุษย์และโลกสวรรค์ ประตูหินศิลา: มีการแกะสลักลวดลายเทพเจ้าและสัตว์ในตำนานอย่างละเอียดงดงาม ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์: เป็นหนึ่งในทับหลังที่มีชื่อเสียงที่สุดของพนมรุ้ง แสดงภาพพระนารายณ์บรรทมบนอนันตนาคราช โดยลวดลายแกะสลักมีความปราณีตและมีชื่อเสียงในด้านความงดงาม

• 
• 

เขาพนมรุ้ง

การเดินทางไปเขาพนมรุ้ง ปราสาทหินพนมรุ้งตั้งอยู่ใน อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ จากตัวเมืองบุรีรัมย์: ใช้เวลาเดินทางประมาณ 1 ชั่วโมง (ห่างจากตัวเมืองประมาณ 65 กิโลเมตร) มีบริการรถสองแถวหรือสามารถเช่ารถส่วนตัวหรือรถตู้นำเที่ยวเพื่อความสะดวกสบายในการเดินทาง